Bình an cho anh chị em. Có hai cách thức dậy vào buổi sáng. Một là nói rằng: “Chúa ơi, con chào Chúa”, và cách còn lại là: “Lạy Chúa tôi, sáng rồi à”. Chúng ta sẽ khởi động với cách chào thứ hai.
Những ai khởi đầu ngày mới bằng cách này thì luôn có lo âu trong cuộc sống. Cuộc đời xem ra thật phi lý đối với họ, và ngày nay có một lượng lớn các tác phẩm văn học được viết về cái phi lý của cuộc sống. Một trong những cách biểu lộ hay nhất sự phi lý đó chính là một cuốn tiểu thuyết viết về hai nhà máy nằm ở hai bên sông. Một nhà máy chuyên nghiền những khối đá tảng khổng lồ thành bột, và chuyển số bột đó sang bên kia sông, trong khi đó nhà máy kia lại chuyên xử lý những khối bột đó để biến chúng thành đá tảng trở lại. Rồi các khối đá tảng lại được dời về nhà máy đầu tiên để rồi vòng lặp cứ thế tiếp diễn. Đây chính là sự diễn đạt văn chương về cách người ta nhìn nhận cuộc đời ngày nay.
Người ta còn nhận ra sự phi lý này được thể hiện trong một vở kịch của một triết gia hiện sinh viết về ba người trong hỏa ngục. Ai trong ba người đó cũng đều muốn nói về bản thân cũng như những cơn đau nhức nơi thân thể mình. Những kẻ khác thì chỉ quan tâm đến những nỗi đau đớn của riêng mình. Sau cùng, khi vở kịch hạ màn, câu thoại cuối cùng là “gã hàng xóm của tôi đang ở trong hỏa ngục!”, mà đây lại là cung cách sống của một số người. Cùng với nỗi phi lý này còn có một cảm giác trôi dạt vô định. Nhiều người có kiểu tư duy giống như một dòng sông vô định (Old Man River); họ cứ nổi trôi dật dờ, không mục đích, như một mũi tên không có đích nhắm, như một lữ khách lang thang chẳng hướng về một đền thánh nào, như một chuyến hải trình chẳng màng tìm về bến cảng. Những ai mới sáng ra đã than thở “lạy Chúa tôi, sáng rồi à” thì thường đi đến một kết luận chung nào? Thưa, đối với họ, cuộc đời thật vô nghĩa; nó chẳng hề có mục tiêu, đích điểm hay vận mệnh.
Tôi nhớ cái thời lần đầu tiên tôi đến Châu Âu để học hành khi còn là một linh mục trẻ. Tôi học một số môn vào khóa hè tại Đại học Sorbonne ở Paris, chủ yếu là để trau dồi tiếng Pháp. Tôi sống trong một nhà trọ vốn thuộc về Quý Bà Citroën. Ở được khoảng một tuần thì bà ấy đến nói với tôi điều gì đó, nhưng lại toàn bằng tiếng Pháp. Bạn sẽ cảm thấy thật bực bội tại Paris bởi vì lũ chó và ngựa ở đây thì hiểu tiếng Pháp, còn bạn lại không! Có ba giáo viên người Mỹ cũng sống trong nhà trọ, và tôi nhờ họ làm thông dịch viên. Và câu chuyện là như thế này. Quý Bà Citroën kể rằng sau khi kết hôn, người chồng đã bỏ rơi bà, và đứa con gái sinh ra từ cuộc hôn nhân đó đã đi hành nghề bán thân trên các con phố ở Paris. Rồi sau đó bà rút ra từ túi mình một lọ thuốc độc nhỏ.
Bà bảo: “Tôi không tin Chúa, và nếu mà Ông ấy có thật, thì tôi nguyền rủa Ông ta. Bởi vì cuộc sống thật vô nghĩa và phi lý, tôi đã quyết định uống lọ thuốc độc này vào tối nay. Ông có thể giúp được gì cho tôi không?”
Và qua người thông dịch, tôi nói rằng: “Được chứ, nếu bà chịu uống cái thứ đó!”
Tôi xin bà hãy trì hoãn việc tử tử lại chín ngày. Tôi cho đây là trường hợp duy nhất trong lịch sử có một người phụ nữ chịu trì hoãn việc tự tử lại chín ngày đấy. Và từ trước tới nay tôi chưa biết cầu nguyện là gì cho tới ngày tôi cầu nguyện cho bà ấy. Và vào ngày thứ chín, Chúa Lòng Lành đã thương ban cho bà một ân sủng cao vời. Vài năm sau đó, trên đường đến Lộ Đức, tôi có ghé qua thành phố Dax, và tại đây tôi được Quý Ông, Quý Bà và Quý Cô Citroën đón tiếp nồng hậu.
Tôi hỏi vị linh mục địa phương rằng: “Gia đình nhà Citroën là những người Công giáo tốt lành phải không?”
Ngài đáp: “Ôi, đúng thế. Thật tuyệt vời khi người ta có thể giữ vững đức tin trong suốt cả cuộc đời”.
Rõ ràng là ngài không biết câu chuyện kể trên. Vì thế, tìm kiếm lối thoát khỏi sự phi lý hoàn toàn là điều có thể.
Chúng ta hãy nghe qua một câu hỏi có khả năng gây hứng thú mọi bác sĩ tâm thần cũng như tất cả chúng ta: “Đâu là điểm khác biệt giữa một người bình thường và bất bình thường?” Một người bình thường làm gì cũng luôn hướng đến một mục tiêu hay đích điểm; còn người bất thường lại tìm kiếm những cơ chế thoát hiểm, lời thoái thác và sự hợp lý hóa để né tránh việc khám phá ý nghĩa và mục đích của cuộc đời. Người bình thường đặt ra cho mình một mục tiêu. Một thiếu niên có thể muốn trở thành bác sĩ hay luật sư, nhưng thật ra còn có một điều gì khác vượt xa hơn thế.
Giả sử bạn hỏi rằng: “Bạn muốn làm gì sau khi trở thành bác sĩ?”
“À thì tôi muốn kết hôn rồi sinh con”.
“Rồi sau đó thì sao?”
“Thì sống một đời hạnh phúc và kiếm tiền.”
“Rồi sao nữa?”
“Thì đưa tiền cho con cái tôi.”
“Rồi sao nữa?”
Đó là câu “Rồi sao nữa?” cuối cùng. Người bình thường biết cái “sao nữa” đó là gì. Người bất thường thì giam hãm trong chính cái tôi của mình. Người đó giống như một quả trứng chưa bao giờ được ấp. Người đó không muốn để cho Thiên Chúa ấp ủ, hầu có thể đạt tới một cuộc đời khác với cái đang có.
Đâu là một vài cơ chế thoát hiểm của người bất bình thường? Nếu anh ta muốn đi từ New York đến Washington, anh ta lại chẳng hề quan tâm gì đến Washington; anh ta chỉ chú tâm vào những lý do thoái thác tại sao mình lại không đi đến Washington mà thôi. Một cơ chế thoát hiểm thường thấy đối với người bất thường là đam mê tốc độ. Tôi tin rằng đó là một sự đam mê quá mức đối với tốc độ, hay đúng hơn, một sự đam mê tốc độ quá mức, xuất phát từ việc không có mục tiêu hay lý tưởng sống. Vì vậy họ không biết mình đang đi về đâu, nhưng họ lại tin chắc là mình đang trên đường! Ở đây họ có thể mang trong mình một ý muốn vô thức, hay bán vô thức, kết liễu bản thân vì không có mục đích sống. Một cơ chế thoát hiểm khác có thể là tình dục, cũng như lao mình vào trong công việc kinh doanh một cách bất bình thường, hầu có được một cường độ trải nghiệm nhằm bù đắp cho việc thiếu đi mục tiêu hay lý tưởng sống trên đời.
Một nhà tâm thần học rất nổi tiếng, Tiến sĩ Carl Jung, nói rằng sau hai mươi lăm năm kinh nghiệm làm việc với các bệnh nhân tâm thần, ít nhất có một phần ba bệnh nhân của ông không hề có biểu hiện rõ rệt của chứng loạn thần kinh lâm sàng. Tất cả bọn họ đều vật lộn với việc tìm kiếm ý nghĩa và mục đích sống, và chỉ khi nào tìm thấy được điều đó thì họ mới có thể sống hạnh phúc. Đại đa số con người ngày nay phải chịu một chứng bệnh gọi là “chứng loạn thần kinh hiện sinh”, tức là nỗi lo âu và vấn đề về cuộc sống. Họ luôn hỏi: “Cuộc sống này rốt cuộc là vì cái gì?”, “Tôi phải xuất phát từ đâu?” và “Làm thể nào để tìm được ý nghĩa cuộc sống?”
Có lẽ bạn đang nghĩ rằng, đây là lúc tôi sắp sửa bảo các bạn quỳ gối và cầu nguyện với Chúa. Không đâu. Có lẽ sau này tôi mới bảo các bạn làm thế, bởi viễn cảnh đó còn quá xa vời đối với những ai mắc chứng loạn thần kinh hiện sinh. Tôi muốn đưa ra hai giải pháp: Một là, ra đi và giúp đỡ tha nhân của bạn. Những ai mắc chứng lo âu trong cuộc sống thì chỉ biết sống cho bản thân mình. Tâm trí họ đã bị đóng kín. Tất cả những thứ rác rưởi trên dòng sông cuộc đời biến tâm trí trở thành một đống rác thải, và lối thoát hiểm dễ nhất đó chính là yêu mến những ai bạn nhìn thấy. Nếu chúng ta không yêu mến những ai mình có thể nhìn thấy, làm thế nào chúng ta có thể yêu mến Thiên Chúa là Đấng chúng ta không nhìn thấy được? Hãy thăm viếng người đau ốm. Hãy tử tế đối với người nghèo. Hãy trợ giúp trong việc chữa lành người phong hủi. Hãy tìm kiếm tha nhân của bạn, và tha nhân đó là người đang cần được cứu giúp. Một khi làm được điều đó, bạn sẽ bắt đầu tiến trình phá vỡ vỏ bọc cái tôi. Bạn sẽ khám phá rằng, không như Sartre đã từng nói, tha nhân không phải là hỏa ngục, nhưng tha nhân là một phần của chính mình và là một thọ tạo của Thiên Chúa.
Một ông bố nọ dẫn cậu con trai của mình đến với tôi, đó là một thiếu niên hư hỏng và kiêu ngạo, đã từ bỏ đức tin và khó chịu với bản thân và mọi người xung quanh. Sau buổi gặp gỡ, cậu ta bỏ nhà đi bụi được một năm. Rồi cậu trở về nhà, vẫn với thái độ tồi tệ như cũ, và người bố mang cậu đến gặp tôi và hỏi rằng: “Con nên làm gì với nó đây?” Tôi khuyên ông ấy gửi cậu con vào một trường bên ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ. Khoảng một năm sau đó, cậu ta quay trở lại gặp tôi và xin rằng: “Cha có sẵn lòng giúp đỡ con về mặt luân lý cho một dự án con đang thực hiện tại Mexico không? Có một nhóm con trai ở trường con đang theo học mới vừa xây dựng xong một ngôi trường nhỏ. Chúng con đã đi khắp các làng xóm và thu nhận trẻ em để dạy giáo lý cho chúng. Chúng con cũng đã mời được một bác sĩ, mỗi năm một lần trong suốt một tháng, đến để chăm sóc người bệnh trong khu xóm nữa đấy”.
Và tôi hỏi rằng: “Làm thế nào con lại có hứng thú với công việc này?”
Cậu đáp: “Mấy đứa kia đi xuống Mexico vào mùa hè để làm việc đó, và thế là con nhập bọn với tụi nó thôi”.
Thế là cậu trai ấy đã tìm lại được đức tin, nền tảng luân lý và tất cả mọi sự khác nơi khu xóm cậu sinh sống. Thật thế, chính những thụ tạo nghèo đói, thiếu thốn, bệnh tật của Thiên Chúa mới là những người trao cho chúng ta nguồn sức mạnh lớn lao. Một vài năm trước, có một người Ấn Độ đi với Tây Tạng. Ông ấy đi truyền giáo cho vùng đất chưa đón nhận ánh sáng đức tin đó cùng với một hướng dẫn viên người Tây Tạng. Trong chuyến hành trình, họ phải chịu cái lạnh dữ dội khi phải vượt chân núi Hymalaya, và rồi họ kiệt sức và gần như đóng băng. Người Ấn Độ ấy, tên là Singh, nói rằng: “Tôi nghĩ là tôi vừa nghe thấy tiếng rên rỉ của một người đàn ông ở dưới vực thẳm!”
Người hướng dẫn viên Tây Tạng đáp: “Anh vừa suýt mất mạng đấy, anh không thể giúp người đó được đâu!”
Singh trả lời: “Đúng thế, nhưng tôi vẫn sẽ cứu người đó.”
Thế là ông ấy đi xuống và kéo người đàn ông lên khỏi vực thẳm, rồi cõng anh ta về ngôi làng gần nhất và trở về với toàn thân như thể được hồi sinh sau khi thực hiện hành vi bác ái đấy. Và khi ông ấy trở về thì thấy người bạn của ông, người không muốn cứu giúp tha nhân kia, đã chết cóng. Vì thế, phương pháp trước nhất nhằm thoát khỏi nỗi lo âu trong cuộc sống chính là tìm kiếm tha nhân.
Phương cách thứ hai đó là hãy giữ cho tâm hồn được rộng mở trước những biến cố và cuộc gặp gỡ mà Thiên Chúa sẽ gửi đến. Tôi nói là hãy giữ cho tâm hồn được rộng mở. Mắt bạn chẳng hề sở hữu ánh sáng, và tai bạn cũng chẳng hề sẵn có âm thanh hay sự hài hòa âm điệu đâu. Lương thực bạn dùng cũng là sản phẩm từ hoa màu ruộng đất. Sự hiểu biết của bạn vốn cũng xuất phát từ sự học hỏi và truyền đạt. Chiếc radio cũng bắt được những làn sóng vô hình từ ngoài kia thế giới. Vậy nên hãy cho phép bản thân đón nhận những xung động Chúa ban, là những gì sẽ làm cho bạn nên hoàn thiện. Bất kể bạn đã sống xa cách như thế nào, những xung động ấy vẫn sẽ đến với bạn.
Tôi nhớ có lần tôi mời một người phụ nữ vừa mới mất đứa con gái mười tám tuổi đến gặp tôi. Cô ấy rất phẫn uất và không tin gì cả.
Cô bảo: “Tôi muốn nói chuyện về Thiên Chúa”.
Tôi đáp: “Được thôi, tôi sẽ nói về Người trong vòng năm phút, và rồi chị sẽ nói về Người, hoặc thậm chí chống lại Người, trong bốn mươi lăm phút, và sau cùng chúng ta sẽ thảo luận.”
Tôi mới chỉ nói được khoảng hai phút thì cô ấy ngắt lời tôi. Cô dí ngón tay vào mũi tôi và hỏi: “Cha nghe đây, nếu Chúa tốt lành, tại sao Người lại cất con gái tôi đi?”
Tôi đáp: “Để chị có thể đến nơi đây, học hỏi một điều gì đó về mục đích và ý nghĩa cuộc sống đấy”.
Và đó chính là điều cô ấy đã học được.
Tôi tin rằng các bạn sẽ không chỉ tự mình suy luận để tìm hiểu ý nghĩa và mục đích của cuộc sống; nhưng các bạn sẽ thực sự tự mình sống có ý nghĩa và mục đích qua việc phá vỡ lớp vỏ của chủ nghĩa vị kỷ và ích kỷ, và quét dọn cửa sổ đời sống luân lý của mình hầu cho ánh nắng có thể chiếu xuyên qua. Các bạn sẽ chẳng tìm kiếm Thiên Chúa nếu như các bạn không nhận thấy Người một cách nào đó. Các bạn giống như những vị vua bị lưu đày, nhưng mỗi người vẫn có vương quốc của riêng mình. Tôi sẽ chia sẻ thêm về điều này sau.
0 Nhận xét