46. Thiên Đàng Không Ở Đâu Xa

Có một câu hát nổi tiếng như sau: “Được gần em, anh như ở trên thiên đàng”. Dù cho thiên đàng là vĩnh cửu, nhưng để hiểu được thiên đàng, chúng ta trước tiên phải bàn về thời gian. Thiên đàng ở bên ngoài thời gian, nhưng chúng ta cần phải dùng thời gian để đến được thiên đàng. Đó gần như là một nghịch lý. Không ai trong chúng ta thật sự muốn một kiểu tồn tại bất tận trên trần gian này. Nếu chúng ta có thể sống được bốn trăm năm bằng cách sử dụng một số loại vitamin mới, bạn có nghĩ rằng tất cả đều dám uống hay không? Chắc hẳn phải có một lúc nào đó trong đời chúng ta muốn chết. Bạn đã từng đến một nơi nào trên trái đất này mà bạn có thể hoàn toàn chắc chắn rằng đó sẽ là nơi bạn sẽ muốn sống trọn từng phút giây hay chưa? Thật sự là không chắc chắn đâu. Đối với hầu hết mỗi người chúng ta, sự kéo dài thời gian hẳn sẽ là một lời nguyền hơn là một lời chúc phúc.

Bạn đã từng cảm nhận được những khoảnh khắc tràn ngập hạnh phúc khi vĩnh cửu gần như có vẻ đã hiện diện nơi linh hồn mình hay chưa? Mọi sự linh hứng đều là vĩnh cửu, và điều đó gợi cho chúng ta một chút hiểu biết về thiên đàng. Có lần người ta hỏi nhạc sĩ Mozart rằng ông được gợi hứng sáng tác nên những tuyệt phẩm âm nhạc của mình vào lúc nào. Ông đáp ông nhìn thấy tất cả những sự gợi hứng ấy trong cùng một lúc. Có một sự bùng nổ nhiệt lượng, hơi ấm, ánh sáng và sau đó là sự nối tiếp của các nốt nhạc. Khi tôi chuẩn bị cho một bài nói chuyện, một buổi phát sóng truyền hình, hay chuẩn bị viết sách, có một khoảnh khắc mà tôi nhận thấy điểm kết ngay tại điểm khởi đầu. Không ai có thể viết nhanh cho đủ. Vĩnh cửu là ở nơi tâm trí, và thời gian ở tại ngòi bút mình. Ngôn từ không thể tuôn ra nhanh cho đủ. Nhà thuyết giảng vĩ đại người Pháp là Jean-Baptiste Henri Lacordaire có lần được hỏi phải chăng ông đã hoàn thành những bài thuyết giảng nổi tiếng của mình tại Nhà Thờ Đức Bà. Ông trả lời: “Đúng thế, những bài giảng ấy tôi đã hoàn thành xong. Giờ đây tôi chỉ còn cầm bút viết ra mà thôi”.

Ai cũng đều trải qua chút cảm giác mờ nhạt là được kề cận sự bất tử, chẳng hạn như điều mà Wordsworth viết về những gì xảy ra sau cái chết. Đã có rất nhiều người tìm cách “miễn dịch hóa” bản thân khỏi những suy nghĩ về cõi đời đời. Họ mặc lên người một cái thứ giống như “áo mưa chống Chúa”, cứ như thể họ sợ những giọt mưa ân sủng của Người làm ướt họ. Họ khép mình lại với cõi đời đời. Tôi tự hỏi liệu đã có ai diễn tả điều này tuyệt hơn T.S. Eliot trong tác phẩm “Những kẻ quay lưng với Thiên Chúa” (The Men Who Turned from God) hay chưa. Đây là một bài thơ về những con người quá bận rộn với mọi thứ và chưa bao giờ dành lấy một phủt giây tiếp đón người khách lạ đang gõ cửa linh hồn họ gần như mỗi ngày, người khách lạ đó khiến họ phải bận tâm trong giấc ngủ, bởi lẽ đêm về là lúc những giấc mơ về sự bất tử bắt đầu xuất hiện.

Người khách lạ này là Đấng mang vĩnh cửu vào trong linh hồn bạn. Dù rằng chúng ta sống trong dòng thời gian, nhưng thời gian lại là thứ khiến hạnh phúc trở nên bất khả. Đơn giản là vì bạn sống trong thời gian, bạn không thể kết hợp mọi khoái lạc, niềm vui và hạnh phúc của mình lại với nhau. Bạn không thể làm một chiếc bánh mì sandwich bằng thú vui được. Chính bởi thực tế là bạn đang sống trong thời gian mà bạn không thể hành quân cùng với Napoleon và Caesar được. Bạn không thể uống trà đàm đạo cùng với Horace, Dante và Alexander Pope. CHính bởi bạn đang ở trong thời gian, bạn không thể đồng thời tận hưởng những trò thể thao mùa đông và niềm vui được nô đùa trên bãi cát bờ biển. Thời gian đòi buộc bạn phải tuần tự tận hưởng những niềm vui của mình. Thời gian không chỉ đem cho bạn niềm vui, nó còn cất đi niềm vui khỏi bạn.

Nếu bạn không suy xét những trực giác và trải nghiệm tâm lý của mình, bạn sẽ phát giác ra rằng khoảnh khắc hạnh phúc nhất đời của mình là những khi bạn không nhận thức được thời gian. Khi ở trường, hoặc khi làm việc trong văn phòng, bạn luôn nhìn đồng hồ. Bạn không hề thích thú với việc đi học hay đi làm. Có lẽ khi bạn đang tham dự một buổi nhạc hội, hoặc khi đang vui vẻ trò chuyện với bạn hữu, hoặc cũng có thể là khi bạn đang đọc sách, bạn mới có thể nói rằng: “Thời gian trôi nhanh thật đấy!” Bạn càng ít để ý tới thời gian, bạn càng được tận hưởng niềm vui trọn vẹn. Đây hẳn là một gợi ý về thiên đàng. Thiên đàng phải ở bên ngoài thời gian, nơi bạn có thể sở hữu tất cả mọi thú vui trong cùng một khoảnh khắc trọn vẹn.

Bạn phải sử dụng thời gian để có thể tiến vào thiên đàng. Thường thì chúng ta hay cho rằng thiên đàng ở đâu đâu đấy, và thế là chúng ta vẽ nên mọi thứ hình ảnh không thực chút nào về nó. Bởi vì chúng ta nghĩ về thiên đàng, hay thậm chí là hỏa ngục, như là một điều gì đó xảy đến cho bản thân mình vào điểm cuối thời gian, cho nên chúng ta cứ mãi trì hoãn nó. Thực ra, thiên đàng không ở đâu xa. Thiên đàng ở ngay đây. Hỏa ngục cũng không ở đâu đó dưới đất. Hỏa ngục có thể hiện diện ngay trong linh hồn. Không có chuyện chết rồi mới lên thiên đàng hay xuống hỏa ngục; thực ra bạn đã ở thiên đàng hay hỏa ngục rồi. Tôi đã gặp một số người đã ở trong hỏa ngục, và tôi tin là bạn cũng đã gặp những người như thế. Tôi nhớ có lần đi mục vụ cho một người trong bệnh viện, và tôi hỏi ông ấy đã giao hòa cùng Chúa hay chưa.

Ông nói: “Tôi cho là cha chuẩn bị nói rằng tôi sắp xuống hỏa ngục rồi”.
Tôi đáp: “không, không phải thế.
Ông trả lời: “Nhưng tôi lại muốn xuống hỏa ngục đấy!”
Tôi đáp: “Tôi chưa từng gặp ai muốn xuống hỏa ngục cả, vậy nên tôi nghĩ là tôi sẽ ngồi lại đây và chứng kiến điều đó xảy ra”
Tôi không có ý định để thời gian trôi đi mà không làm chút gì đó, nhưng tôi hoàn toàn chắc chắn rằng nếu ông ta có được vài phút hồi tâm, ông sẽ thay đổi quan điểm của mình; thế là tôi ngồi đó với ông trong vòng hai mươi phút. Và tôi có thể nhận thấy linh hồn ông đang trải qua một cuộc chiến đấu giằng co.
Ông hỏi: “Cha có thật sự tin có hỏa ngục không?”
Tôi đáp: “Trong lòng ông không cảm thấy được hạnh phúc phải không? Ông đang có nỗi lo âu sợ hãi nào chăng? Có phải những điều xấu ông đã thực hiện trong đời mình giờ đây đang quay lại như những bóng ma ám ảnh ông hay chăng?
Thế là chẳng bao lâu sau, ông đã giao hoàn cùng Chúa.

Tôi cũng đã thấy những người mà nơi họ thiên đàng đã ngự trị. Nếu bạn muốn thấy thiên đàng nơi một đứa trẻ, hãy nhìn vào đứa trẻ ấy vào ngày em được rước lễ lần đầu. Nếu bạn muốn biết tình yêu có mối liên hệ với thiên đàng ra sao, hãy nhìn vào hai cô dâu chú rể đang đứng trước bàn thờ vào ngày lễ hôn phối của họ. Thiên đàng hiện diện nơi đó bởi nơi đó có tình yêu. Tôi đã thấy thiên đàng ngự trị nơi một vị nữ tu truyền giáo đang dâng hiến bản thân nơi những người phong cùi. Đôi lúc bạn có thể thấy một bạn trẻ đạo đức và nhận ra thiên đàng ngay ở nơi đây. Vẻ đẹp của những con người như thế không được thể hiện ở bên ngoài; vẻ đẹp ấy như thể đang bị “giam hãm” ở bên trong con người họ, cứ như thể vẻ đẹp ấy đang cố xé toang đi cái rào cản của xác thịt hầu một cách nào đó tìm cách lộ diện ra bên ngoài.

Thiên đàng đang ở đó, và tương tự như thế hỏa ngục cũng có thể được tìm thấy nơi tâm hồn một số người. Thiên đàng rất gần chúng ta, vì chưng thiên đàng có tương quan mật thiết với một đời sống tốt lành ngay chính, giống như quả sồi thì có liên hệ với cây sồi. Một quả sồi rồi sẽ trở thành cây sồi. Người nào không có thiên đàng hiện diện trong tim mình ngay lúc này sẽ chẳng bao giờ có thể về bến thiên đàng được, và kẻ nào có hỏa ngục tồn tại trong tim khi, khi chết đi sẽ phải sa hỏa ngục. Thiên đàng có liên hệ mật thiết với một đời sống nhân đức và thánh thiện, cũng như để có kiến thức thì bắt buộc người ta phải học tập vậy; có cái này thì nhất định phải có cái kia.

Hỏa ngục có liên hệ với một đời sống xấu xa, cũng giống như sự thối rữa có liên quan với cái chết; có cái này thì nhất định phải có cái kia. Thiên đàng không phải là một nơi xa xăm; nó bắt đầu ngay từ bây giờ, nhưng nó không kết thúc ngay tại đây. Lúc này đây, chúng ta chỉ có thể có được một cái nhìn thoáng qua về thiên đàng mà thôi. Nếu chúng ta trì hoãn việc nghĩ tưởng về thiên đàng cho tới lúc chết, thì chúng ta sẽ nên giống như những người Do Thái khi họ đang lang thang trong hoang địa. Có những thời điểm mà những con người khốn khổ ấy chỉ cách bến bờ Đất hứa tầm mười một ngày đường thôi. Thực chất, họ chỉ cần khoảng ba tuần để có thể đi từ Ai Cập về tới Đất hứa, nhưng chính vì những sự bất phục tùng, thất bại, thoái chí và nổi loạn chống lại Môsê, họ đã phải lang thang trong hoang địa tới bốn mươi năm trước vào được Đất hứa, và hình ảnh đó cũng tượng trưng cho cuộc lữ hành trần thế của nhiều người trong số chúng ta. Trên cuộc hành trình ấy, nhiều lúc chúng ta đạt được những bước tiến lớn, nhưng rồi lại thoái bộ. Tạ ơn Chúa vì lượng từ bi của Người đã tha thứ cho chúng ta đến bảy mươi lần bảy.

Thời gian là điều rất cần thiết để chúng ta có thể giành lấy thiên đàng, thế nhưng dòng chảy thời gian tự nó không đem chúng ta về thiên đàng đâu. Điều đem chúng ta về thiên đàng chính là cuộc đời và cái chết của chúng ta. Chúng ta không được nghĩ rằng chỉ cần một hành vi cụ thể nào đó là có thể đem lại hiệu quả mang tính quyết định. Những thói quen trong cuộc đời mình quyết định con người chúng ta. Chẳng hạn, một nghệ sĩ piano tài ba nọ ngồi xuống đánh đàn nhưng lại đánh trật một nốt, nhưng rồi bạn lại nói: “Chà, bình thường thì anh ấy chơi đàn giỏi lắm”. Nếu tôi ngồi xuống đánh đàn, có thể tôi sẽ đánh trúng một nốt đấy, nhưng bạn sẽ nói: “ông ấy chẳng biết chơi đàn!” Tôi nhớ có lần được nghe một nghệ sĩ hài ngồi bên cây đàn piano và trò chuyện với một nghệ sĩ piano nổi tiếng. Nghệ sĩ hài kia đánh vào một nốt và bảo: “Nếu anh thật sự giỏi về âm nhạc, hãy nói cho tôi biết tôi đang chơi bản nhạc nào đây!” Riêng tôi thì tôi chẳng hề có chút tập quán, nhân đức và vẻ đẹp của nghệ thuật trong tâm hồn mình.

Chúng ta sẽ bàn về những gì Chúa Giêsu đã nói về thiên đàng tại một thời điểm trong đời Người, đó là Đêm Tiệc Ly. Chúa chúng ta gọi các Tông đồ - những con người nghèo mạt, mỏng manh, yếu đuối - tụ họp xung quanh mình và bắt đầu rửa chân cho họ. Người chuẩn bị đối mặt với cái chết, cơn hấp hối trong vườn Cây Dầu, nụ hôn phản bội đầy tai tiếng của Giuđa, và thậm chí những lời chối bỏ của Phêrô nữa. Người ta có thể cho rằng bấy giờ mọi tư tưởng của Chúa đều tập trung nơi chính Người; chắc chắn rằng khi phải ra tòa thì chúng ta luôn nghĩ về bản thân. Nhưng không phải thế, Chúa Giêsu lại nghĩ đến các Tông đồ. Người nhìn thấy nỗi buồn trên gương mặt các ông, và an ủi các ông rằng: “Lòng anh em đừng xao xuyến cũng đừng sợ hãi. Thầy đi để dọn chỗ cho anh em. Trong nhà Cha Thầy có nhiều chỗ ở” (Ga 14, 1-2). Làm thế nào Người lại biết về nhà Cha? Bởi Người đã từ Nhà Cha mà đến; vì đó là nhà của Người. Người giống như người con hoang đàng vất bỏ mọi sự dư đầy và hạnh phúc nơi nhà Cha mình để đi xuống trần gian này, để hoang phí mọi nguồn phú túc giàu sang nơi sự sống mình để đem lại ơn cứu độ cho chúng ta.

Trước giờ trở về nhà, Người nói cho các Tông đồ biết về nhà Cha mà rằng: “Thầy đi để dọn chỗ cho anh em” (Ga 14, 3). Thiên Chúa chẳng bao giờ làm một điều gì đó cho con người mà không có sự chuẩn bị. Người đã dựng nên một khu vườn cho Adam, vì duy chỉ có mình Người biết cách làm cho khu vườn nên xinh tươi đẹp đẽ. Khi dân Do Thái tiến vào Đất hứa, Người đã chuẩn bị đất đai cho họ. Người phán Người sẽ trao cho họ những mảnh đất mà họ đã không khai phá, nhưng ngôi thành họ đã không xây cất, những vườn nho họ đã chẳng trồng (Gs 24, 13). Người đi dọn chỗ cho chúng ta bởi Người đã không dựng nên chúng ta trên thiên đàng, mà là ở dưới trần gian này. Vì tội lỗi mình mà con người chúng ta làm ô uế trái đất, vì thế Thiên Chúa mới từ trời mà xuống để giúp chúng ta tái tạo trái đất này. Sau khi đã chuộc tội cho chúng ta, Người bảo giờ đây Người sẽ ban cho chúng ta thiên đàng, vậy là chúng ta được hưởng cả trời và đất luôn! Đừng nói rằng chúng ta phải ra công làm việc để lên thiên đàng vì chúng ta giống như lính đánh thuê. Có người đàn ông nào yêu người đàn bà và xin nắm tay nàng ấy bởi vì anh ta là lính đánh thuê hay không? Tôi yêu thích thơ ca; bởi lẽ chẳng có chút gì liên quan tới tiền bạc trong thơ ca cả. Tôi thích trò tennis; tôi đánh tennis hai lần mỗi tuần. Thế ra tôi tham gia chơi tennis vì tôi là lính đánh thuê hay sao? Tôi chơi tennis đơn giản vì tôi yêu thích những thú vui tiêu khiển như thế.

Một điều chúng ta cần phải ghi nhớ về thiên đàng, đó là thiên đàng có tính xã hội; thiên đàng là một mối tương giao. Ở một số vùng, người ta gọi thiên đàng là đất nước để ám chỉ mức độ rộng lớn và số lượng cư dân của nó. Thiên đàng được gọi là vương quốc để biểu lộ trật tự và sự hài hòa, một miền cực lạc đầy sự vui thỏa, và nó được gọi là nhà Cha hòng phản chiếu sự vĩnh cửu và trường tồn của tình yêu và an hòa. Để đạt được hạnh phúc trọn hảo sau khi vũ trụ này đi tới điểm kết của nó, chúng ta sẽ cần đến thân xác được tái sinh của mình. Thân xác chúng ta đã làm rất nhiều điều để cho linh hồn mình được hưởng ơn cứu độ. Chính trong thân xác này mà chúng ta sẽ gặp gỡ trong mối hiệp thông với các thánh, tất cả những ai là bằng hữu của chúng ta trên trái đất này. Mất bạn thật là một trải nghiệm đau đớn; bởi hai trái tim sẽ trở nên gắn bó với nhau sau một khoảng thời gian nào đó. Và cái chết không chỉ chia lìa hai con tim đầy yêu mến, chính nó còn xé toạc con tim của người ở lại.

Trong những năm tháng cuối đời, triết gia Cicero có viết một tác phẩm mang tên “Tiểu luận về tuổi già” (An Essay on Old Age). Tác phẩm là một câu chuyện đầy xúc động về sự ra đi của đứa con gái yêu quý của ông là Tullia. Ông bảo rằng sau khi con bé qua đời, và trên chuyến hành trình đi tới cánh đồng Elysian, nếu ông gặp một người nào đó hỏi ông rằng: “Ông có muốn trở về trái đất không?”, ông sẽ đáp: “Không, tôi không muốn quay lại. Tôi muốn tiếp tục tiến bước và và đối thoại với các ông Platon và Socrates”. Hẳn là ai trong chúng ta cũng đều có nhiều người mà chúng ta cảm thấy vui thích khi được trò chuyện cùng với họ. Tôi cũng rất muốn gặp các ông Platon, Aristotle, Môsê, thánh Tôma Aquinô và người trộm lành. Tôi cũng rất muốn gặp các bạn, bởi các bạn đã dành rất nhiều thời gian cho tôi. Tôi đề nghị các bạn, sau khi trở về nhà, hãy nhớ lại một vài khoảnh khắc mà trong đó các bạn thật sự tận hưởng niềm hứng khởi của cuộc sống. Rồi cũng hãy nhớ lại một thời điểm nào đó, khi có ai đó nói cho bạn biết về một chân lý, hoặc khi bạn tìm tòi nghiên cứu và hiểu được một mầu nhiệm lớn lao. Rồi hãy chuyển qua một khoảnh khắc khác trong đời, nơi đó bạn cảm nghiệm được cái đê mê kỳ bí của tình yêu và muốn cho tình trạng ấy cứ mãi không ngừng.

Bây giờ, hãy giả sử là bạn có thể nắm lấy chính khoảnh khắc của cuộc sống này, nâng nó lên một trung tâm điểm nơi nó trở thành Thiên Chúa Cha, rồi hãy nắm lấy chân lý này, nâng nó lên cho tới cõi vô tận, mãi cho tới khi nó trở thành khoảnh khắc đê mê của chân lý, chính là Chúa Con; và hãy đem khoảnh khắc tình yêu ấy mà nội tại hóa nó, để nó trở nên Chúa Thánh Thần. Và đây chỉ là một thoáng gợi mở mờ nhạt về thiên đàng mà thôi.

Thiên đàng là sự sống trọn hảo, chân lý hoàn thiện và tình yêu sung mãn. Tôi không sợ sa hỏa ngục; tôi chỉ sợ đánh mất tình yêu thần linh là Chúa Kitô. Lý do tôi muốn lên thiên đàng là vì tôi muốn được ở cùng với tình yêu. Thiên đàng sẽ có rất nhiều điều ngạc nhiên dành cho bạn đấy. Chúng ta sẽ được gặp gỡ những người mà chúng ta không nghĩ sẽ gặp, và đồng thời sẽ không được thấy một số người mà bản thân mình nghĩ sẽ ở đây. Sau cùng, sẽ có một bất ngờ lớn lao, và còn là điều lớn lao nhất – đó là bạn và tôi đang được có mặt nơi đây. Hẹn gặp các bạn trên thiên đàng!