49. Cầu Nguyện Là Một Cuộc Đối Thoại

Nhiều người nhìn việc cầu nguyện cũng giống như một phi công nhìn chiếc dù. Anh ta hy vọng mình sẽ không bao giờ phải sử dụng nó, nhưng nó có thể trở nên hữu ích trong trường hợp phải nhảy dù khẩn cấp. Thế nhưng, cầu nguyện theo cách Chúa chúng ta đã mô tả và giảng dạy lại hoàn toàn khác. Hãy xem lời cầu nguyện đã được thực hành như thế nào trong chính cuộc đời Người.

Có bốn hoàn cảnh lớn trong đó Chúa chúng ta đã nói về việc cầu nguyện. Người cầu nguyện trong những biến cố trọng đại của cuộc đời mình: Người cầu nguyện khi chịu phép rửa (Lc 3,21); trước khi chọn mười hai Tông Đồ (Lc 6,12–13); trước khi Phêrô tuyên xưng Người là Đấng Thiên Chúa (Lc 9,18–20); khi Chúa hiển dung (Lc 9,28–36); tại Ghếtsêmani (Lc 22,41–44); và Người cầu nguyện trên thập giá (Lc 23,34). Ngoài những biến cố lớn trong cuộc đời ấy, Người còn cầu nguyện trong suốt sứ vụ của mình: trước cuộc xung đột lớn với các nhà chức trách Đền Thờ; trước khi dạy các Tông Đồ Kinh Lạy Cha (Lc 11,1); khi những người Hy Lạp đến với Người; và sau khi cho năm ngàn người ăn (Mt 14,23). Người cũng cầu nguyện trong các phép lạ của mình: khi chữa lành đám đông (Lc 5,15–16); khi cho năm ngàn người ăn (Mt 14,19); khi chữa người điếc (Mc 7,34); và khi cho Ladarô sống lại từ cõi chết (Ga 11,41–42). Rồi có những lời cầu nguyện Người dâng cho người khác: Người cầu nguyện cho mười một Tông Đồ (Ga 17,9); Người cầu nguyện cho toàn thể Hội Thánh (Ga 17,20); Người cầu nguyện cho những kẻ đóng đinh Người trên thập giá (Lc 23,34); và theo một cách đặc biệt, Người cầu nguyện cho Phêrô (Lc 22,32).

Cầu nguyện là gì? Định nghĩa hay nhất về cầu nguyện là nâng tâm trí và tâm hồn lên cùng Thiên Chúa. Cầu nguyện là một cuộc đối thoại. Con người phá vỡ sự im lặng theo hai cách: đối thoại với đồng loại và đối thoại với Thiên Chúa. Việc tôi đối thoại với người khác là bằng chứng cho thấy cả hai chúng tôi đều là những ngôi vị. Điều tương tự cũng được hàm chứa trong cuộc đối thoại với Thiên Chúa. Những cuộc đối thoại này được hoàn tất trong hai giới răn: yêu mến Thiên Chúa và yêu thương người lân cận. Hãy lật từng trang Kinh Thánh, bạn sẽ thấy gì? Bạn sẽ thấy lời kể về những con người mà Thiên Chúa đã nói với họ, và cũng thấy lời kể về những con người đã lắng nghe Người. Kinh Thánh được hoàn tất trong những cuộc đối thoại cụ thể và sống động.

Chúng ta không phải lúc nào cũng muốn có cuộc đối thoại ấy với Thiên Chúa. Có lúc chúng ta tìm kiếm nó, có lúc chúng ta chạy trốn nó. Ađam đã sợ hãi khi Thiên Chúa gọi ông trong vườn. Cain sợ hãi khi Thiên Chúa nói với ông. Môsê sợ hãi trước bụi gai bốc cháy. Khi bạn và tôi đối thoại với Thiên Chúa, cuộc đối thoại ấy gồm những gì? Một điều làm nên cuộc đối thoại ấy là ý thức về tội lỗi của chính mình, và điều kia là tiếng nói của Thiên Chúa thúc giục chúng ta thú nhận tội lỗi và tìm kiếm lòng thương xót của Người. Một tiếng nói nghiền nát, tiếng kia ban sự sống. Một trong những ví dụ đẹp nhất về cuộc đối thoại trong Kinh Thánh là cuộc đối thoại giữa thánh Phaolô và Chúa chúng ta, Đức Kitô Phục Sinh, trên đường Đamát (Cv 9,3–6). Tất cả những gì thánh Phaolô viết sau đó chẳng qua là một cuộc đối thoại mà từ đó ông đã bước vào, và câu trả lời của Thiên Chúa luôn là: Ơn Ta đủ cho con (2 Cr 12,9).

Cầu nguyện là nâng tâm hồn và tâm trí lên cùng Thiên Chúa; hãy lưu ý rằng chúng ta không nói gì về cảm xúc. Cầu nguyện không liên quan nhiều đến những cảm giác, cảm xúc hay xúc động. Nó không phải là một cảm giác trong dạ dày, cũng như không phải là một cơn đau trong dạ dày; nó không phải là một cảm giác thất thường, một thứ khiến chúng ta rừ rừ trong lòng. Nó không liên quan gì đến phần bản năng của chúng ta. Nó không nằm trong các tuyến nội tiết. Cầu nguyện ở nơi trí hiểu, ý chí và tâm hồn, trong đó bao hàm tình yêu đối với chân lý cùng với quyết tâm và ý chí lớn lên trong tình yêu qua một hành vi của ý chí.

Chúng ta không cầu nguyện chỉ vì chúng ta cảm thấy muốn cầu nguyện. Đôi khi lời cầu nguyện của chúng ta lại tốt hơn khi chúng ta không cảm thấy muốn cầu nguyện. Thánh Phanxicô Salê nói: “Một lượng nhỏ sầu khổ có giá trị hơn một lượng lớn an ủi.” Nhiều khi trong cầu nguyện, chúng ta không có cảm nhận sâu xa về sự hiện diện của Thiên Chúa. Chúng ta rất giống những đứa trẻ được mẹ bồng trên tay. Nếu chúng ta được Chúa bồng trên tay, chúng ta hiếm khi nhìn thấy khuôn mặt Người, nhưng chúng ta biết Người đang ở đó. Cầu nguyện là sự tương tác giữa thần trí được tạo dựng và Thần Khí vô tạo, tức là Thiên Chúa. Đó là một sự hiệp thông, một cuộc trò chuyện, một sự thờ phượng, một việc đền tội, một niềm hạnh phúc, một công việc, một sự nghỉ ngơi, một lời cầu xin và một sự quy phục.

Cầu nguyện có nhiều hình thức, một số dành cho người mới bắt đầu, những hình thức khác dành cho các vị thánh lớn. Kinh nguyện bằng lời được đọc bằng môi miệng; rồi đến suy niệm, một dạng như sự chìm đắm trong tư tưởng; và cao hơn nữa là chiêm niệm của các thánh, thực sự là một sự kết hợp với Thiên Chúa. Trong kinh nguyện bằng lời, chúng ta đến với Thiên Chúa bằng đôi chân; trong suy niệm, chúng ta đến với Thiên Chúa trên lưng ngựa; và trong chiêm niệm, chúng ta đến với Thiên Chúa bằng máy bay phản lực.

Có thể người ta hỏi: “Tại sao chúng ta phải cầu nguyện?” Tại sao phải thở? Chúng ta phải hít vào không khí trong lành và thải ra không khí xấu; chúng ta phải đón nhận sức mạnh mới và loại bỏ những yếu đuối cũ. Chúng ta cầu nguyện vì chúng ta giống như những dàn nhạc và luôn cần được lên dây. Cũng như một cục pin đôi khi cạn kiệt và cần được sạc lại, chúng ta cũng cần được đổi mới trong sức mạnh thiêng liêng. Chúa chúng ta đã nói: Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được (Ga 15,5). Chúng ta có thể ăn, uống và phạm tội, nhưng chúng ta không thể làm bất cứ điều gì để đạt công phúc siêu nhiên và Nước Trời nếu không có Người. Chúng ta sống trong một vũ trụ có điều kiện; khi chúng ta thực hiện những điều kiện nhất định, những hiệu quả nhất định sẽ được tạo ra.

Có hàng triệu ân huệ đang treo từ trời xuống bằng những sợi dây lụa, và cầu nguyện là thanh gươm cắt đứt những sợi dây ấy. Sức mạnh thật sự của chúng ta đến từ bên ngoài chứ không phải từ bên trong. Ánh sáng không ở trong mắt; ánh sáng ở nơi mặt trời. Âm thanh không ở trong tai; âm thanh đến từ một điều gì đó bên ngoài chúng ta. Mặt trời sử dụng đôi mắt, âm nhạc sử dụng đôi tai, và Thiên Chúa sử dụng chúng ta trong cầu nguyện. Khi cầu nguyện, chúng ta bước vào một môi trường mới của tình yêu. Điều này giống như sự khác biệt giữa một đứa trẻ sống trong một gia đình tốt đẹp với một đứa trẻ lang thang không có sự bảo đảm về an toàn, thức ăn, quần áo và chỗ ở. Đứa trẻ này không sống trong một môi trường tình yêu như đứa trẻ trong gia đình. Khi cầu nguyện, chúng ta đặt mình dưới tình yêu của Thiên Chúa; vì thế, chúng ta nhận được những phúc lành mà nếu không cầu nguyện, chúng ta có thể đã không nhận được. Đây là điều cần ghi nhớ trong đời sống gia đình. Những người nuôi dạy con cái nhưng không bao giờ đặt mình dưới sự chăm sóc của Thiên Chúa bằng cách tin tưởng vào sự quan phòng của Người thì không nhận được những phúc lành như những người biết rằng Thiên Chúa sẽ chăm sóc khi Người ban cho họ một đứa con.

Sau đây là một vài gợi ý về cầu nguyện. Trong khi cầu nguyện, đừng nói hết mọi chuyện. Nếu bạn bước vào phòng khám của bác sĩ, bạn sẽ không đọc một mạch tất cả các triệu chứng rồi chạy ra ngoài. Bạn đã học nói tiếng Anh như thế nào? Bạn học nói bằng cách lắng nghe. Một nhà khoa học học các định luật của tự nhiên bằng cách áp đặt luật lệ lên thiên nhiên sao? Không, ông ngồi trước thiên nhiên và nói: “Bây giờ, hãy bộc lộ cho tôi những bí mật của bạn.” Chúng ta không được liên tục nói lảm nhảm trong khi cầu nguyện. Kinh Thánh nói: Lạy Chúa, xin phán, vì tôi tớ Chúa đang lắng nghe (1 Sm 3,9). Thế nhưng chúng ta thường nói: “Lạy Chúa, xin lắng nghe, vì tôi tớ Chúa đang nói!” Cầu nguyện không phải là con đường một chiều; đó là một đại lộ. Trong cầu nguyện, chúng ta phải nói và phải lắng nghe. Thiên Chúa nói với chúng ta nhiều hơn trong suy niệm so với trong kinh nguyện bằng lời.

Cầu xin là một hình thức cầu nguyện hoàn toàn chính đáng, nhưng đừng biến tất cả lời cầu nguyện của bạn thành những lời cầu xin. Đừng để thái độ của bạn trước mặt Thiên Chúa chỉ là: “Xin ban cho con! Cho con điều này! Cho con điều kia!” Một chàng trai sẽ nghĩ gì về một cô gái nếu cô ấy cứ liên tục nói: “Hãy mua cho em chiếc áo khoác lông này. Hãy tặng em chiếc nhẫn kia. Hãy gửi cho em những bó hoa này!” Chẳng phải khi yêu, chúng ta cảm thấy ngượng khi ai đó hỏi: “Em muốn gì?” sao? Theo một nghĩa nào đó, càng yêu nhiều, chúng ta càng muốn ít hơn. Điều này không có nghĩa là chúng ta không được cầu xin Thiên Chúa ban cho những ân huệ nào đó. Cầu xin là một phần thiết yếu của cầu nguyện, nhưng đó không phải là hình thức cầu nguyện hoàn hảo. Hãy nghĩ đến những hình thức khác ngoài việc xin.

Khi cầu nguyện, đừng nghĩ rằng Thiên Chúa miễn cưỡng ban ân huệ cho bạn. Bạn không được nghĩ Thiên Chúa đối xử với bạn như một số người đối xử với người ăn xin. Họ thấy một người ăn xin ở bên kia đường và đôi khi còn rẽ sang một con đường khác để tránh ông ta. Thiên Chúa là một người Cha yêu thương. Ngay khi chúng ta bắt đầu cầu nguyện, Người không bịt tai trước chúng ta. Mối tương quan của chúng ta với Thiên Chúa giống như mối tương quan giữa một người con với cha mình. Chúa chúng ta đã dạy chúng ta cầu nguyện Kinh Lạy Cha, trong đó có bảy lời cầu xin (Mt 6,9–13).

Có những lời cầu nguyện phụng vụ và những lời cầu nguyện kèm ân xá. Chúng luôn cần được ưu tiên. Trong các việc đạo đức riêng tư, bạn nên nhớ rằng lời cầu nguyện của mình phải phát xuất từ chính tâm hồn mình. Đừng để tất cả lời cầu nguyện của bạn giống như những lá thư luân lưu. Khi nhận được một lá thư luân lưu, đôi khi bạn có ném nó vào sọt rác không? Hãy cầu nguyện từ chính tâm hồn mình. Tâm hồn bạn có những vấn đề mà không ai khác trên thế giới có được. Nó có những lo lắng, hy vọng, đau khổ, sợ hãi và yếu đuối riêng, tất cả tạo nên nội dung lời cầu nguyện của bạn. Lời cầu nguyện của bạn sẽ phát xuất từ những điều ấy; bạn sẽ trở thành một con người đang thực sự cầu nguyện. Chúa chúng ta nói Người gọi chiên của mình đích danh; nói cách khác, trước mặt Người, mỗi chúng ta là một cá vị. Chúa chúng ta quay sang người trộm lành và nói với ông bằng ngôi thứ hai số ít, “ngươi”: Hôm nay, ngươi sẽ được ở với Ta trên thiên đàng (Lc 23,43). Hãy để lời cầu nguyện của bạn mang tính cá vị, và ngay cả khi bạn đọc những kinh được hưởng ân xá hay những lời cầu nguyện phụng vụ, hãy chú tâm đến Thiên Chúa. Nếu bạn không chú tâm đến Người như một Ngôi Vị, làm sao bạn có thể mong Người lắng nghe bạn? Hãy cầu nguyện từ chính tâm hồn mình.

Thỉnh thoảng hãy loại bỏ những phần đã chết trong đời sống cầu nguyện. Qua một thời gian dài, bạn sẽ hình thành một số thói quen và khuôn mẫu, đến mức bạn quá quen với chúng và chúng không còn lòng sốt sắng nữa. Đừng ngại nói: “Được rồi, tôi sẽ thoát ra khỏi khu rừng này. Tôi sẽ bắt đầu lại từ đầu!” Thiên Chúa sẽ không giận bạn. Thái độ ấy có thể làm mới lời cầu nguyện của bạn và khiến nó trở nên cá vị hơn rất nhiều.

Hãy luôn để tình yêu là động lực của lời cầu nguyện. Thánh Augustinô từng nói: “Hãy cho tôi một người đã yêu, và tôi sẽ nói cho người ấy biết Thiên Chúa là ai.” Bất cứ điều gì những người yêu nhau nói với nhau, bạn cũng hãy nói với Thiên Chúa. Đừng nghĩ mối tương quan của bạn với Người giống như mối tương quan giữa một người đầy tớ với ông chủ, nhưng là giữa người yêu và Đấng mình yêu mến.

Hãy giữ cho tất cả lời cầu nguyện luôn tươi mới bằng cách cầu nguyện từ tâm hồn, với nguồn cảm hứng của tình yêu. Khi đó, chúng sẽ giống như những lời của thi sĩ thế kỷ thứ tư Ausonius, người đã viết: “Hỡi vợ, chúng ta hãy sống như chúng ta đã sống, và đừng bao giờ đánh mất những tên gọi trìu mến nhỏ bé đã là ân sủng của đêm đầu tiên.” Hôn nhân đòi hỏi rất nhiều cố gắng. Những hy sinh cần được rải đều trong đời sống hôn nhân để giữ cho tình yêu luôn tươi mới. Thỉnh thoảng, khi tình yêu trở nên quen thuộc và theo thói quen, chúng ta làm mới nó bằng một sự hy sinh. Không ai bao giờ vươn lên một mức độ tình yêu cao hơn mà không chết đi đối với một mức độ tình yêu thấp hơn.

Đừng để tất cả lời cầu nguyện của bạn giống như những bản thiết kế mà bạn mang đến cho Thiên Chúa rồi yêu cầu Người đóng dấu chấp thuận. Hãy nhớ rằng Thiên Chúa có sự khôn ngoan và một kế hoạch dành cho cuộc đời bạn, và kế hoạch ấy tốt hơn nhiều so với kế hoạch bạn có. Một em bé khóc đòi kẹo, nhưng người mẹ sẽ không cho em kẹo. Một cậu bé sáu tuổi muốn một khẩu súng săn, nhưng người cha sẽ nói: “Không.” Có những điều không tốt cho chúng ta, vì thế câu trả lời của Thiên Chúa đối với lời cầu nguyện đôi khi là “Không.” Một bé gái nọ đã cầu nguyện xin một nghìn con búp bê vào dịp Giáng Sinh, và người cha không tin của em nói: “Thiên Chúa không trả lời lời cầu nguyện của con, phải không?” Cô bé nói: “Có chứ. Thiên Chúa nói: ‘Không.’” Khi cầu nguyện xin ơn, hãy nói điều gì đó như thế này:

Lạy Chúa, có một điều con muốn, và con rất cần nó. Con hy vọng con muốn điều ấy vì vinh quang Chúa và vì điều tốt nhất cho phần rỗi của con. Chúa biết con mong muốn điều gì. Có lẽ điều ấy không tốt cho con; nếu không, Chúa đã ban cho con từ lâu rồi. Nhưng nếu Chúa đang chờ con xin lại một lần nữa, thì con xin lại. Chúa biết rõ nhất phải làm gì. Con cảm tạ Chúa.

Cuối cùng, chúng tôi xin đề nghị hai hình thức cầu nguyện đặc biệt: Kinh Mân Côi và suy niệm trong thinh lặng. Kinh Mân Côi gần như là những lời được hòa cùng âm nhạc. Nó kết hợp yếu tố thể lý qua việc lần các hạt giữa những ngón tay; yếu tố tinh thần qua việc suy niệm các Mầu nhiệm Vui, Thương và Mừng của Chúa chúng ta và Mẹ Thánh Người; và yếu tố khẩu nguyện qua việc đọc những lời kinh bằng môi miệng.

Một lần kia, một cô gái trẻ nói với tôi: “Con nghĩ Kinh Mân Côi thật đơn điệu, và con không nghĩ Thiên Chúa thích chúng ta đọc những lời kinh đơn điệu.”

Tôi hỏi người đàn ông đi cùng cô là ai.

Cô nói: “Anh ấy là vị hôn phu của con.”

Tôi hỏi: “Con có yêu anh ấy không?”

Cô trả lời: “Có.”

“Làm sao anh ấy biết?”

Cô nói: “Con đã nói với anh ấy: ‘Em yêu anh.’”

“Con nói điều đó khi nào?”

“Tối qua.”

“Con đã từng nói với anh ấy trước đó chưa?”

Cô nói: “Rồi, con đã nói với anh ấy vào tối hôm trước.”

“Con không nghĩ anh ấy chán sao? Chẳng phải như thế hơi đơn điệu sao?”

Nói rằng chúng ta yêu một người không bao giờ là đơn điệu, bởi vì chúng ta lặp lại lời ấy trong một khoảnh khắc mới và tại một nơi mới; Kinh Mân Côi cũng vậy.

Cuối cùng là thinh lặng. Mỗi ngày hãy dành ít nhất nửa giờ để sống vượt lên trên chính mình và sống chiều sâu bên trong chính mình. Hãy có một sự cô tịch nội tâm, thực hiện lời của thánh Gioan Tẩy Giả: Người phải nổi bật lên, còn tôi phải lu mờ đi (Ga 3,30). Theo ngôn ngữ của thánh Phaolô, bạn sẽ nói rằng đời sống của mình đã được giấu kín với Đức Kitô trong Thiên Chúa (Cl 3,3). Qua cầu nguyện và chiêm niệm, bạn có thể nói như thánh Bênađô đã nói với Đức Giáo hoàng Eugêniô: Tuus esto ubique: hãy luôn thuộc về chính mình, và khi đó bạn sẽ thuộc về Thiên Chúa.